Poesía indígena

La muerte navega en este cuerpo

Chanav ta yut jbek’tal li lajele Metselun chkat ko’onton ta jmuts’ jsat yu’un chamem li ak’obale chka’i sk’eoj lajel yu’un takin xa li jch’ich’ele.

POEMAS EN LENGUA AYUUJK

Majtsk joon Matsk mutsk joonunk japom japom kyajkjëtet jam mää yë’ pujx metep tsujmëp määte’n ka’t xëë jëmëjt nyaxy nay ja’ japom japom y’ejxtëp nay jaa jyënmä’äny jatëkojk tyany jatsy näjxëp jantsy tëjkëp ey tsimy jyaa’et jëts ka’t jatyëke’etyët ku jam kyaajk tmëët’ät.

Kututa

I K’un k’un la stup’ sba te ak’ope, jich mala walbon xan te jbiile.

Dö’ñu / Gran camino

Dö’ñu ‘Met’o bi jar k’eñö, rá do mir paxi ra xi, do.

Jaguar

Bolom Ta xkux yo’onton jkot bolom ta xchankojal vinajel  ta snop xkuxlejal ta yik’ubel osil.

YAYIJEMAL / HERIDA

YAYIJEMAL Ta jts’is stuch’emal jbek’tal xchi’uk jun kuxinem akuxa tsyayijes jtuch’emal: ta jts’is, ta jchats’is, chjik’av jbak’iltak yu’un oy volajtik vokolil, chlok’talel ch’ayemal ta o’ntonal ta syayijemal jch’iel.

¡Ili ji’ibäkel tsa’ixbä isik’iyob ja’!/La arena del río Tulijá

¡Ili ji’ibäkel tsa’ixbä isik’iyob ja’! ¡Ili ji’ibäkel tsa’ixbä isik’iyob ja’! Mi ibäch’ob ibä tyi iwi’tyak tye’.

Kë k’ëbjut / Mis lágrimas

Kë k’ëbjut ulaj pase tuyak’o ch’ijkobi’ ke ulaj uch’ben uyopo nichte’ tuba kë ch’okle.