"Océano", Joel Hatfield. Fotografía recuperada de Flickr. (CC BY-ND 2.0)

"Océano", Joel Hatfield. Fotografía recuperada de Flickr. (CC BY-ND 2.0)

Tujis’yore’ / Lenguaje de lluvia

3 febrero, 2023

Tujis’yore’

Te’ ore’ isanhtzi’upätzi’ äj’ mayis’ tumä’ a’a’re makapä’ meya’omo,

komonhpapä jana’ nhtyi’okoya, jana’ jyampä’yaä,

tumä’ nhkya’etzyiä wyajnapyapäis te’ jojpajk,

nyiä’ tzampapäis te’ tuj’,

äj’ ore’ sonepä’punuramte makyajpapapä mäja’meya’omo,

nyi’etyajpapäis pekatzame omyajpapä kanajse’.

Nakpapäte’mapasyi’ram,

Na’kyajpatzi, mpe’tyi’ajpatzi tzame’ nhkympasenh’omo meya’nä’.

Yä’ ore’ käsipä’ tzäki’re,

te’ sunhyajpasepä’tzäkijse mpäkyajpapä’ tzajpomo ijtpak säk

u te’ mäja’a’a’seram jene’ sunyi’ mijsyi’ajpapä meya’kujkmä.


 

Lenguaje de lluvia

La lengua que aprendí de mi madre es un barco navegando en pleamar,

flotando contra corriente, contra la historia,

soy una niña cantándole al río,

conversando con la lluvia,

mi lengua es un cardumen que viaja hasta el fondo del océano,

trayendo de vuelta historias con olor a salitre.

Soy una tejedora de sueños,

una hilandera trenzando palabras mientras avanza la marea.

Esta lengua es una invención increíble,

como los morteros de pólvora que explotan en el cielo

o como los trasatlánticos meciéndose en medio de la mar.

(Ajway, Chiapas, México, 1980) Maestra en Didáctica de la lengua y enseñanza de la literatura por la Universidad Autónoma de Barcelona, es productora de radio, traductora, promotora de salud comunitaria y defensora del territorio zoque. Autora de 6 libros de poesía, su trabajo ha sido incluido en diversas antologías nacionales e internacionales.

"Océano", Joel Hatfield. Fotografía recuperada de Flickr. (CC BY-ND 2.0)
"Océano", Joel Hatfield. Fotografía recuperada de Flickr. (CC BY-ND 2.0)