Poesía indígena
La muerte navega en este cuerpo
Susi Bentzulul
Chanav ta yut jbek’tal li lajele Metselun chkat ko’onton ta jmuts’ jsat yu’un chamem li ak’obale chka’i sk’eoj lajel yu’un takin xa li jch’ich’ele. Chkil sbe li jmukinale ja’ li jbek’tale. Chlok’talel jkajonal ta ak’obal. Xchororet at o’ontonal ta yut jbek’tal ta syayijes li sbe jch’ich’eltake ta xanav ta yut jbek’tal ta jbakiltak, ta jch’uxubiltak,... Lee más
POEMAS EN LENGUA AYUUJK
Diana Domínguez
Majtsk joon Matsk mutsk joonunk japom japom kyajkjëtet jam mää yë’ pujx metep tsujmëp määte’n ka’t xëë jëmëjt nyaxy nay ja’ japom japom y’ejxtëp nay jaa jyënmä’äny jatëkojk tyany jatsy näjxëp jantsy tëjkëp ey tsimy jyaa’et jëts ka’t jatyëke’etyët ku jam kyaajk tmëët’ät. Te’n ëjts ja ntääk kyë’ njamyajts joknëmmëny kyaajk tmatëtskojy jëts tëë ja’... Lee más
Kututa
Delmar Penka
I K’un k’un la stup’ sba te ak’ope, jich mala walbon xan te jbiile. Ch’ayluj bael ach’ulel mala jluts’ bajtik xan ta ajk’ubaltik, tukelnax jilon li ta jnatik. Namalto k’inal ya jk’eluyat, mak maba jta’at ta ilel ¿Banti ayat ya’tik? Jilan ta yaxinal te jk’abe yu’un yato sleat ta spisil bebetik. Ko’tanuk kilbet asit manchuk... Lee más
Dö’ñu / Gran camino
Luis Alberto Sánchez González
Dö’ñu ‘Met’o bi jar k’eñö, rá do mir paxi ra xi, do. Bi ndui har hai ne rá xutha bi ‘winir nsuhñö. ‘Met’o bi jar k’eñö ndohai, ‘nar ‘ñu made toho. Nk’omi ‘yeza bi ‘yent’ir ndöhi, hinte di japi ar hñöndo. ‘Met’onbi jar k’eñö rá ñö bi nt’ogi xar mbor mfeni. Nubya ya jeya bi... Lee más
YAYIJEMAL / HERIDA
Susi Bentzulul
YAYIJEMAL Ta jts’is stuch’emal jbek’tal xchi’uk jun kuxinem akuxa tsyayijes jtuch’emal: ta jts’is, ta jchats’is, chjik’av jbak’iltak yu’un oy volajtik vokolil, chlok’talel ch’ayemal ta o’ntonal ta syayijemal jch’iel. ¿K’uyelan ta jkoles jyayijemal ti mu xchuk sba li ak’obal ta sbe jch’ich’eltake, ti mu kakal chkom li k’exlal ta jchinab xchi’uk ta ko’nton? ¿K’uxi xu’... Lee más
¡Ili ji’ibäkel tsa’ixbä isik’iyob ja’!/La arena del río Tulijá
Canario de la Cruz
¡Ili ji’ibäkel tsa’ixbä isik’iyob ja’! ¡Ili ji’ibäkel tsa’ixbä isik’iyob ja’! Mi ibäch’ob ibä tyi iwi’tyak tye’. Che’ mi jkochel tyi ja’, jiñi baktyak, mi its’äpob ibä tyi kpächälel. Mi kp’ech kchikiñ. ¡Wulwulña tyi ty’añ kñojtye’elob tyi ityamlel ñoj ja! La arena del río Tulijá ¡La arena del río Tulijá son huesos de ahogados! Se... Lee más
Kë k’ëbjut / Mis lágrimas
Poeta yokot’an
Kë k’ëbjut ulaj pase tuyak’o ch’ijkobi’ ke ulaj uch’ben uyopo nichte’ tuba kë ch’okle. Uch’ul ta’ ek’ kolaj chiktan ubiji ak’ëb tan uwëyiba ik’ik’ pitsil ji’tun, t’ok utikëw ak’ot tuba bëk’tesaya. Wida ya’an ni bak’ët tama ni kuxu ji’ tuba k’in, tama tsëtsël ji’tun ko jëts’e’ ni alas tuba k’in. Kë wich’ tuba mut... Lee más
