Día Internacional de la Lengua Materna

Kututa

Delmar Penka

I K’un k’un la stup’ sba te ak’ope, jich mala walbon xan te jbiile. Ch’ayluj bael ach’ulel mala jluts’ bajtik xan ta ajk’ubaltik,  tukelnax jilon li ta jnatik. Namalto k’inal ya jk’eluyat, mak maba jta’at ta ilel ¿Banti ayat ya’tik? Jilan ta yaxinal te jk’abe yu’un yato sleat ta spisil bebetik. Ko’tanuk kilbet asit manchuk... Lee más

Sisak

Cristina Patishtán

Jk’eloj xjoyjun ta vinajel li xuleme, xpechech yalel tal, xpochlij vulel ta jba. Smajolan sk’uk’umal xik’, ik’bajan sjamlej xva’et spukukal. Ma’uk to sba vul, nax xa sts’otibajik ta jts’el spojpojbe sbaik li skomelal jbek’tale. Banomil li’e noj ta k’a’ep, busul vok’ol limite, nailoetik. Li yalobaltik bu oyune ch’ayob chamem ts’i’.     Pixil li vul ta... Lee más

Nam jax chu sapokda’ gu u’ub o’dam / Lo que cuentan las mujeres o’dam

Inocencia Arellano Mijarez

Ma’n sap gu biapma’ mi’ pai’ kioka’ Tu’ suudai’. Ma’nim sap ba’ ba paxiaram mummu Mɨɨmɨbtam, mi’ sap ba tɨɨ ma’n gu tiyaa guilhim jix abhaar, sap ba’p jum aa’: “añ mo bha bhɨira’ dhi ubii na joidham jix abhaar”. Nat ja’k gɨi mu kia’mi’ñ sap ba’ ba umua’ ma’n gu xio’gi’ñ nam maap bhɨipo’... Lee más

Centro Ceremonial Otomí, Temoaya, Estado de México. Imagen de dominio público, recuperada de Flickr

Dö’ñu / Gran camino

Luis Alberto Sánchez González

Dö’ñu ‘Met’o bi jar k’eñö, rá do mir paxi ra xi, do. Bi ndui har hai ne rá  xutha bi ‘winir nsuhñö. ‘Met’o bi jar k’eñö ndohai, ‘nar ‘ñu made toho. Nk’omi ‘yeza bi ‘yent’ir ndöhi, hinte di japi ar hñöndo. ‘Met’onbi jar k’eñö rá ñö bi nt’ogi xar mbor mfeni. Nubya ya jeya bi... Lee más

Säklajmel / Desaparición

Miriam Esperanza Hernández Vázquez

Säklajmel  Mi ksäklañ isajlemal kbä’tyal tyi matye’el, tyi iye’bal yopoltye’tyak añbä tyi pam lum, tyi iye’bal tyuñ, tyi imalil bäk’eñtyikbä ch’eñ, Mi ksäklañ isajlemal kbä’tyal Jiñche’ junp’ej k’iñ tyi p’ixiyoñ ma’ix ts’äkäloñ, tyä’läbiloñ, jats’äloñ.  Mach kixtyañujoñix tyi icha’leyob, pejtyelel kbäk’eñ tyi itsäñbeyoñob, ñumeñix ka’bäl uj, be choñkoltyo ksäklañ kbä’tyal, yik’oty bij cha’añ mi k’otyel kmek’... Lee más

Ilustración realizada por Mariana Martínez.

Poetas en lenguas indígenas evocan la palabra sabia de sus pueblos

Susi Bentzulul

En el marco del Día Internacional de la Lengua Materna, y con el fin de difundir, visibilizar y promover la poesía escrita en las lenguas de México, me permito y tengo el honor de presentar las obras poéticas de 21 escritores en lenguas indígenas de nuestro país. Voces diversas, que con  sus versos y estrofas,... Lee más