{"id":55932,"date":"2025-02-04T07:00:00","date_gmt":"2025-02-04T13:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/?p=55932"},"modified":"2025-11-27T12:39:59","modified_gmt":"2025-11-27T18:39:59","slug":"itsanalel-el-filo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/?p=55932","title":{"rendered":"Its\u00e4\u00f1\u00e4lel\/ El filo"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Its\u00e4\u00f1\u00e4lel<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xajleltyik b\u00e4k\u2019 iwuty, ik\u2019o ji\u00f1i wi\u00f1ik.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mi ij\u00e4l lok\u2019sa\u00f1 imachity<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">che\u2019 k\u2019\u00e4ch\u00e4lob ityuk\u2019 p\u00e4tya al\u00e4p\u2019e\u00f1alob.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ji\u00f1i wi\u00f1ik mi j\u00e4p\u2019 ts\u2019ep al\u00e4 tye\u2019,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">mi ij\u00e4mts\u2019u\u00f1, mi lijka\u00f1 tyi ik\u2019.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ts\u2019ikik\u00f1a ity\u2019a\u00f1 bajche\u2019 jichitin,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">mi b\u00e4k\u2019tyesa\u00f1 al\u00e4p\u2019e\u00f1alob<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">yik\u2019otyi ji\u00f1i al\u00e4 tye\u2019.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Its\u00e4\u00f1\u00e4lel ipusik\u2019al a\u00f1ix iye\u2019<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">mi sety\u2019i k\u00e4m jubel itye\u2019el p\u00e4tya.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>El filo<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">El rostro del hombre es m\u00e1rmol con arrugas.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sus manos callosas desenfundan el machete,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">cuando los ni\u00f1os&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">cortan guayabas del \u00e1rbol.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">El hombre,&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">aprisa corta la vara de un arbusto,&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">latiguea el viento.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Con voz de chicharra&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">infunde miedo a la infancia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">El filo invernal de su pecho,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">le insta a derribar el \u00e1rbol.&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Its\u00e4\u00f1\u00e4lel Xajleltyik b\u00e4k\u2019 iwuty, ik\u2019o ji\u00f1i wi\u00f1ik. Mi ij\u00e4l lok\u2019sa\u00f1 imachity che\u2019 k\u2019\u00e4ch\u00e4lob ityuk\u2019 p\u00e4tya al\u00e4p\u2019e\u00f1alob.&nbsp; Ji\u00f1i wi\u00f1ik mi j\u00e4p\u2019 ts\u2019ep al\u00e4 tye\u2019, mi ij\u00e4mts\u2019u\u00f1, mi lijka\u00f1 tyi ik\u2019. Ts\u2019ikik\u00f1a ity\u2019a\u00f1 bajche\u2019 jichitin, mi b\u00e4k\u2019tyesa\u00f1 al\u00e4p\u2019e\u00f1alob yik\u2019otyi ji\u00f1i al\u00e4 tye\u2019. Its\u00e4\u00f1\u00e4lel ipusik\u2019al a\u00f1ix iye\u2019 mi sety\u2019i k\u00e4m jubel itye\u2019el p\u00e4tya. El filo El rostro del &#8230; <a title=\"Its\u00e4\u00f1\u00e4lel\/ El filo\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/?p=55932\" aria-label=\"Leer m\u00e1s sobre Its\u00e4\u00f1\u00e4lel\/ El filo\">Read more<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":56432,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[15],"tags":[213,214,215,216,217,218,219,2980,220,221],"ppma_author":[2889],"class_list":["post-55932","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-poesia","tag-arbol","tag-arrugas","tag-callos","tag-chol","tag-chiapa","tag-chiapas","tag-el-filo","tag-especial-lenguas-indigenas-2025","tag-guayabas","tag-infancia","infinite-scroll-item"],"acf":[],"authors":[{"term_id":2889,"user_id":0,"is_guest":1,"slug":"canario-de-la-cruz","display_name":"Canario de la Cruz","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7f56e43c10c83c1562ba358a1fc6b8448352c5ec8afa8d808aa1d1bc4e5546fa?s=96&d=blank&r=g","avatar_alt":"","avatar_decorative":"","author_category":"","first_name":"Canario","last_name":"de la Cruz","user_url":"","job_title":"","description":"Es maya-ch\u2019ol de Pacti\u00fan, Tumbal\u00e1, Chiapas. Licenciatura en Lengua y Literatura Hispanoamericana. Autor del libro de poes\u00eda Mayinaj (2021). Ganador en los siguientes cert\u00e1menes de poes\u00eda: Alas de lagartija 2022 con la obra: Ix\u00e4lbal k\u2019i\u00f1: El recorrido del sol, en Canto floral. Nueva l\u00edrica para los \u00e1rboles 2021 con la obra Iso\u00f1 tsimiltye\u2019: Danzas de la ceiba. Edit\u00f3 la antolog\u00eda de poes\u00eda ch\u2019ol Iwejlel k\u2019uk\/Vuelo de quetzal, (2020). Actualmente es docente en el nivel ind\u00edgena y miembro de la Organizaci\u00f3n Cultural Abriendo Caminos Jos\u00e9 Antonio Reyes Matamoros, San Crist\u00f3bal de las Casas, Chiapas"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55932","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=55932"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55932\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":56524,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55932\/revisions\/56524"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/56432"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=55932"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=55932"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=55932"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fppma_author&post=55932"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}