{"id":54578,"date":"2024-03-21T07:00:00","date_gmt":"2024-03-21T13:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/?p=54578"},"modified":"2025-06-24T20:33:05","modified_gmt":"2025-06-24T20:33:05","slug":"xox-chuuy-hilo-contado","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/?p=54578","title":{"rendered":"Xox chuuy \/ Hilo contado"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Xox chuuy<br><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ko\u2019olel ku julik tu p\u00fauts\u2019 chak ts\u2019\u00edits\u2019\u00edbo\u2019ob,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ts\u2019o\u2019oke\u2019 ku chuyik k\u2019aayo\u2019ob ti\u2019al u weensik u paalal.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Y\u00e9etel u sak k\u2019\u00e1anile\u2019 ku wojik m\u00fauyalo\u2019ob<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ti\u2019al u xmukul chupik y\u00e9etel u ja\u2019il u yich,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ku ts\u2019o\u2019okole\u2019 ku t\u2019ojik tu ka\u2019anatsil ich.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Te\u2019e na\u2019aliko\u2019, tu chan xuulil u k\u2019a\u2019ajesaje\u2019,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ku y\u00e1akam u xaakil u chuuy;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ch\u00e9en tuupul oochelo\u2019ob yaani\u2019,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ch\u00e9en xma\u2019 top\u2019ol tuukulo\u2019ob p\u2019\u00e1ati\u2019,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ma\u2019 yanchaj u nikte\u2019ilo\u2019obi\u2019, mix t\u2019aanilo\u2019obi\u2019.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sak nook\u2019 ti\u2019al u chuuye\u2019 u k\u2019\u00e1ak\u2019n\u00e1abil u tso\u2019otsel u pool<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ku y\u00e1alkab tak tu bejilo\u2019ob u yoot\u2019el.&nbsp;<br>Ko\u2019olele\u2019 ku xokchuuy<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">y\u00e9etel jump\u2019\u00e9el p\u00fauts\u2019 p\u2019isik u m\u00e1an k\u2019iin;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">xts\u2019\u00edibe\u2019 ku chuyik tuukulo\u2019ob,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">y\u00e9etel u k\u2019\u00e1anilo\u2019ob sayab lu\u2019um,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ku bin u k\u00f3olik jujump\u2019\u00e9elil tu ts\u2019u\u2019 u puksi\u2019ik\u2019al.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:81px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Hilo contado<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Una mujer enhebra en su aguja p\u00e1jaros rojos,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">y les borda cantos para arrullar a sus hijos.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Con hilos de plata dibuja nubes<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">donde guarda l\u00e1grimas en silencio<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">y los vierte en sus p\u00e1rpados cansados.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br>Al fondo, por el borde de su memoria,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">su canasta de hilos agoniza;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ya solo guarda siluetas umbr\u00edas,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">de ideas que no germinaron,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ni en flores ni en palabras.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">La tela blanca nace del oc\u00e9ano de sus cabellos<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">y desemboca en los r\u00edos de su piel.<br>La mujer hace el hilo contado&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">con una aguja que marca el tiempo;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">es la escribana que hilvana historias<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">con hilos de tierra f\u00e9rtil,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">que desenrolla uno a uno del coraz\u00f3n.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Xox chuuy Ko\u2019olel ku julik tu p\u00fauts\u2019 chak ts\u2019\u00edits\u2019\u00edbo\u2019ob, ts\u2019o\u2019oke\u2019 ku chuyik k\u2019aayo\u2019ob ti\u2019al u weensik u paalal. Y\u00e9etel u sak k\u2019\u00e1anile\u2019 ku wojik m\u00fauyalo\u2019ob ti\u2019al u xmukul chupik y\u00e9etel u ja\u2019il u yich, ku ts\u2019o\u2019okole\u2019 ku t\u2019ojik tu ka\u2019anatsil ich.&nbsp;&nbsp; Te\u2019e na\u2019aliko\u2019, tu chan xuulil u k\u2019a\u2019ajesaje\u2019, ku y\u00e1akam u xaakil u chuuy; ch\u00e9en &#8230; <a title=\"Xox chuuy \/ Hilo contado\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/?p=54578\" aria-label=\"Leer m\u00e1s sobre Xox chuuy \/ Hilo contado\">Read more<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":57000,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[15],"tags":[102,784,16],"ppma_author":[2822],"class_list":["post-54578","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-poesia","tag-maya","tag-naturaleza","tag-poesia-2","infinite-scroll-item"],"acf":[],"authors":[{"term_id":2822,"user_id":0,"is_guest":1,"slug":"a-sasil-sanchez-chan","display_name":"A. Sasil Sanchez Chan","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/?s=96&d=blank&r=g","avatar_alt":"","avatar_decorative":"","author_category":"","first_name":"Alejandra","last_name":"Sasi S\u00e1nchez Chan","user_url":"","job_title":"","description":"Egresada de la Escuela de Creaci\u00f3n Literaria en lengua maya del Centro Estatal de Bellas Artes. Ha publicado en revistas literarias como <em>Yook T\u2019aan<\/em> (<em>Palabras en Camino<\/em>); \u201cAl Pie de la Letra\u201d de la Universidad Modelo; en la antolog\u00eda \u201cLos Nuevos Cantos de la Ceiba Vol. II\u201d, editado por la Secretar\u00eda de Cultura y las Artes de Yucat\u00e1n; en la antolog\u00eda literaria de escritoras yucatecas Salkabil Woojo\u2019ob, en 2022.\n\nGanadora de diversos cert\u00e1menes literarios, como el Concurso Juvenil de Cuento Corto en Lengua Maya con la obra narrativa Jts\u2019oono\u2019ob, organizado por el Instituto para el Desarrollo de la Cultura Maya, en 2014; Premio Estatal de la Juventud 2016, en la categor\u00eda de Promoci\u00f3n y Desarrollo Cultural. Ganadora del Certamen Estatal de Poes\u00eda \u201cEl esp\u00edritu de la letra\u201d, en 2016 y del concurso Tiempos de Escritura en 2020.\n\nAutora del poemario Ha sido becaria del Fondo Nacional para la Cultura y las Artes, del Programa de J\u00f3venes Creadores 2013 \u2013 2014 en la disciplina de Letras en Lenguas Ind\u00edgenas: poes\u00eda; Becaria del Programa de Est\u00edmulo a la Creaci\u00f3n y desarrollo art\u00edstico (PECDA) 2015 \u2013 2016.\n\nActualmente es coordinadora del Club de Lectura SOLYLUNA que promueve la alfabetizaci\u00f3n temprana en comunidades del interior del estado de Yucat\u00e1n y editora de K\u2019iintsil, secci\u00f3n en maayat\u2019aan del peri\u00f3dico peninsular La Jornada Maya."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54578","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=54578"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54578\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":57001,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54578\/revisions\/57001"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/57000"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=54578"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=54578"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=54578"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fppma_author&post=54578"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}