{"id":54430,"date":"2024-02-28T07:00:00","date_gmt":"2024-02-28T13:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/?p=54430"},"modified":"2025-06-24T20:02:16","modified_gmt":"2025-06-24T20:02:16","slug":"titayari-neti%c9%a8t%c9%a8a-por-que-escribo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/?p=54430","title":{"rendered":"Titayari neti\u2019\u0268t\u0268a \/ Por qu\u00e9 escribo"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">N\u0268awari<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nep\u0268n\u0268awa taniuki ma\u2019eni\u0268ri\u0268 k\u0268nik\u0268<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">wa\u2019at\u0268 mat\u0268ari p\u0268tiwiye witarita.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xep\u0268p\u0268tsi \u2018eekayari hapa\u0268 yemuritsie<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">makaneika, tetexitsata meukak\u0268kaa<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">naxi netenie mep\u0268netsitawiri<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">nem\u0268ka niukukanik\u0268.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ta niuki tawar\u00ed p\u0268ka \u2018umaweni<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">nekaniuwet\u0268 nep\u0268ka hayani.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Teteexi nep\u0268kuyuit\u0268an\u0268 t\u0268r\u0268ka\u0268yemek\u0268<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">niuki ma \u2018eni\u0268rik\u0268niki kem\u0268\u2019ane<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">parewiya meme\u2019a\u2019iwawa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tepu\u2019uwani tekahayemamat\u0268,ta nanayari<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">tukari meuhane mem\u0268 ka ha witekenik\u0268<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">tumuanari tsatapait\u0268 tepatinex\u0268ani<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">tuutu m\u0268tiununuiwa hapa\u0268 Wirikuta mu xuawe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ta Tukari tawarie p\u0268taweene,tatutsima<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">takaka\u0268ma wa iyari tem\u0268kaxeiyak\u0268.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Canto<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Canto para que nuestras voces<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;se escuchen como las primeras<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;lluvias de verano.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Como un soplo de la brisa de las monta\u00f1as<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">cay\u00e9ndose entre las rocas.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pusieron cenizas sobre los labios<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;para que me quedara callada.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nuestra palabra no ser\u00e1 silenciada<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">nuevamente.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En silencio no me voy a quedar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tocar\u00e9 tan fuerte las piedras para que<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">se escuchen todas las voces que luchan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Viviremos sin miedo,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nuestras ra\u00edces jam\u00e1s ser\u00e1n cortadas.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Renaceremos entre el polvo<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">para brotar como las flores del desierto.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nuestros hilos volver\u00e1n a tejer la memoria<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">de los ancestros.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:40px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Niuki<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ne niuki m\u0268kay\u0268t\u0268maiyan\u0268a nep\u0268yiane.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">tsepa kepa\u0268met\u0268 munuyemie te&#8217;u&#8217;uwat\u0268&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ne mana nepuyeikani.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8216;amutsie neyewet\u0268 <em>ne nanari p\u0268tay\u0268ra hakewa<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;ne niuki mey\u0268rani.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8216;Im\u0268ari nepayani &#8216;iyaritsie pemei&#8217;enik\u0268,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00fautu nepayani m\u0268k\u0268&#8217;iyaritsie meukunex\u0268ani,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">mana puyuhayewa &#8216;ayeiyari, n\u0268awari tsiere y\u0268rari.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Palabras<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Soy la voz que nunca olvidar\u00e1n<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">pasar\u00e1n generaciones y generaciones&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">y yo estar\u00e9 ah\u00ed<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">presente en los pensamientos tuyos.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Echar\u00e9 ra\u00edz bajo la tierra donde puedas andar<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;recordando mis palabras.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ser\u00e9 la semilla que plantaste en cada pensamiento,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ser\u00e9 esas flores que broten en los \u00e1rboles,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">de ese \u00e1rbol quedar\u00e1 mi recuerdo.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:40px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Hikuri<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hek\u0268 tita ha<em>\u0268<\/em>m<em>\u0268 <\/em>pe ti y<em>\u0268<\/em>ane<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">mana wirikutsatsie penyu \u2018uxipit<em>\u0268<\/em>a<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2018ek<em>\u0268<\/em> tutu pep<em>\u0268<\/em> h<em>\u0268<\/em>k<em>\u0268<\/em>,mana meti neika<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2018ek<em>\u0268<\/em> tutu pep<em>\u0268<\/em> h<em>\u0268<\/em>k<em>\u0268<\/em> teuteri me mu waut<em>\u0268<\/em>we ne kie tari.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2018Ek<em>\u0268<\/em> nenewieri pe p<em>\u0268<\/em> h<em>\u0268<\/em>k<em>\u0268<\/em>&nbsp; ne \u2018iyaritsie pematinuiwa<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ne teteima ne kaka<em>\u0268<\/em>me nekawara t<em>\u0268<\/em>mamaiyanik<em>\u0268<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ek<em>\u0268<\/em> niuki penetsipit<em>\u0268<\/em>a ne kwara t<em>\u0268t\u0268maiyanik\u0268<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;ne kiekaritsi kem<em>\u0268<\/em>ra ku ane.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Peyote<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eres un misterio que reposa<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">en esas tierras des\u00e9rticas<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">eres la flor que brota&nbsp;en el desierto<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">eres la flor que buscan los hombres<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">de mi pueblo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eres plegaria que surca mis labios<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">para honrar la memoria de mis ancestros<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">t\u00fa me das el rezo para cumplir<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;las promesas en la tierra.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u0268awari Nep\u0268n\u0268awa taniuki ma\u2019eni\u0268ri\u0268 k\u0268nik\u0268 wa\u2019at\u0268 mat\u0268ari p\u0268tiwiye witarita. Xep\u0268p\u0268tsi \u2018eekayari hapa\u0268 yemuritsie makaneika, tetexitsata meukak\u0268kaa naxi netenie mep\u0268netsitawiri nem\u0268ka niukukanik\u0268. Ta niuki tawar\u00ed p\u0268ka \u2018umaweni nekaniuwet\u0268 nep\u0268ka hayani. Teteexi nep\u0268kuyuit\u0268an\u0268 t\u0268r\u0268ka\u0268yemek\u0268 niuki ma \u2018eni\u0268rik\u0268niki kem\u0268\u2019ane parewiya meme\u2019a\u2019iwawa. Tepu\u2019uwani tekahayemamat\u0268,ta nanayari tukari meuhane mem\u0268 ka ha witekenik\u0268 tumuanari tsatapait\u0268 tepatinex\u0268ani tuutu m\u0268tiununuiwa hapa\u0268 Wirikuta mu &#8230; <a title=\"Titayari neti\u2019\u0268t\u0268a \/ Por qu\u00e9 escribo\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/?p=54430\" aria-label=\"Leer m\u00e1s sobre Titayari neti\u2019\u0268t\u0268a \/ Por qu\u00e9 escribo\">Read more<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":56824,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[15],"tags":[802,803,789,804,773,805,806,807],"ppma_author":[2812],"class_list":["post-54430","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-poesia","tag-ancestros","tag-hikuri","tag-jalisco","tag-kpaima-norma-robles-carrillo","tag-literatura-indigena","tag-niuki","tag-nawari","tag-titayari-netita","infinite-scroll-item"],"acf":[],"authors":[{"term_id":2812,"user_id":0,"is_guest":1,"slug":"k%c9%a8paima-norma-robles-carrillo","display_name":"K\u0268paima Norma Robles Carrillo","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/?s=96&d=blank&r=g","avatar_alt":"","avatar_decorative":"","author_category":"","first_name":"K\u0268paima Norma","last_name":"Robles Carrillo","user_url":"","job_title":"","description":"K\u0268paima Norma Robles Carrillo es originaria de la comunidad de Mesa del Tirador municipio de Bola\u00f1os, Jalisco. Estudi\u00f3 la licenciatura en Ciencias de la educaci\u00f3n en la Universidad aut\u00f3noma de Nayarit, es maestrante en creaci\u00f3n educativa de la Universidad Aut\u00f3noma de Quer\u00e9taro. Ha trabajado en tem\u00e1ticas que tienen que ver con los derechos a una educaci\u00f3n digna para la poblaci\u00f3n de pueblos originarios. Escribe poes\u00eda en wixarika e imparte cursos en su lengua materna en la Universidad Aut\u00f3noma de Quer\u00e9taro. Ha realizado trabajos audiovisuales  galardonados con varios premios nacionales e internacionales. Es autora de un libro en prensa sobre un bestiario que cuenta los relatos en lengua wixarika."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54430","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=54430"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54430\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":56985,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54430\/revisions\/56985"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/56824"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=54430"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=54430"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=54430"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fppma_author&post=54430"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}