{"id":54368,"date":"2024-02-19T07:00:00","date_gmt":"2024-02-19T13:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/?p=54368"},"modified":"2025-06-24T19:57:44","modified_gmt":"2025-06-24T19:57:44","slug":"ni-niuka-ne-puen-mi-lengua-mi-ser","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/?p=54368","title":{"rendered":"+ Ni niuka, + n\u00e9 puen \/ Mi lengua, mi ser"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>+ NI NIUKA, + N\u00c9 PUEN&nbsp;<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jiku, ayenu tia\u00b4amuaixaten,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">+ ni niuka,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">+ tu keike gwapu namuare,&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">xeika m\u00e9e ou\u00b4k+\u00b4ka ,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">mek+p\u00fame ne\u00b4puits\u00e1ta,&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ajta xeika m\u00e9 kei\u00b4k\u00e9e bei\u00b4tanine\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:15px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Anx+b\u00ed mu pua\u00b4me + niukari tuxua,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">n\u00e1ayeri, niuka<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">a p\u00fa b\u00e9eli, jou\u00b4m\u00e9 xeika n\u00e1ayeri,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">mutanp\u00fame&nbsp; jate\u00b4na , tu n\u00e1 t\u00e1naninei,&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">+ San Pedro_Mezquital tu na gwaxei\u00b4ri.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:15px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">+ ni niuka, + n\u00e9 puen,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">+ tu uxe\u00b4be + te ti\u00b4tagua\u00b4ka.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">+ te ti\u00b4yeitegu\u00e1 a\u00b4n\u00e1atuna,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">+ chuikarijits\u00e9, + chu\u00edtarijitse ajta + t\u00e9\u00b4tuire\u00b4ka, uxe\u00b4be te aki\u00fan ajt\u00e1<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;te aniukan,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ayenu j\u00ediku&nbsp; tia\u00b4amuaixaten, ye\u00b4\u00e9.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:15px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">+ t\u00e1 niuka tu tabiore t\u00e9 tiu\u00b4xatan<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ta bio+xijamua, + me ti\u00b4ki\u00fa,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">+ j\u00e1ati, + ek\u00e1a, + t\u00e1i, + yu\u00fari,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ajt\u00e1, ou\u00b4t\u00e9 ti\u00b4tua\u00b4jaka.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">+Pu ayen pu ti\u00b4puen&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">+ ni niuka, + n\u00e9 puen, n\u00e1ayeri.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:15px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>MI LENGUA, MI SER<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hoy les vengo a platicar,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">de mi lengua,&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">la que poco se escucha hablar,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">algunos por que se van,&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">a la gran ciudad<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">y otros porque ya no regresan m\u00e1s.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:15px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Es una de las cinco variantes del n\u00e1ayeri,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">a orillas, del Gran Nayar,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">el cual un gran r\u00edo libre lo divide al pasar,&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">el hermoso r\u00edo, San Pedro Mezquital.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:15px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mi lengua, mi ser,&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">el que utilizamos para seguir<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">las tradiciones que a\u00f1o con a\u00f1o se ven,&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">en el cantar, contar y ofrendar,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">es necesario cuidar y preservar,&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">hoy les hablo ac\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:15px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lengua que nos permite comunicarnos<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">con las deidades guardianas de cada lugar,&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">el agua, el aire, el fuego, el ma\u00edz,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">as\u00ed en cada centro ceremonial.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eso es lo que me hace sentir,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">mi lengua mi ser, n\u00e1ayeri.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>+ NI NIUKA, + N\u00c9 PUEN&nbsp; Jiku, ayenu tia\u00b4amuaixaten, + ni niuka, + tu keike gwapu namuare,&nbsp; xeika m\u00e9e ou\u00b4k+\u00b4ka , mek+p\u00fame ne\u00b4puits\u00e1ta,&nbsp; Ajta xeika m\u00e9 kei\u00b4k\u00e9e bei\u00b4tanine\u00ed. Anx+b\u00ed mu pua\u00b4me + niukari tuxua, n\u00e1ayeri, niuka a p\u00fa b\u00e9eli, jou\u00b4m\u00e9 xeika n\u00e1ayeri, mutanp\u00fame&nbsp; jate\u00b4na , tu n\u00e1 t\u00e1naninei,&nbsp; + San Pedro_Mezquital tu na gwaxei\u00b4ri. + &#8230; <a title=\"+ Ni niuka, + n\u00e9 puen \/ Mi lengua, mi ser\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/?p=54368\" aria-label=\"Leer m\u00e1s sobre + Ni niuka, + n\u00e9 puen \/ Mi lengua, mi ser\">Read more<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":56775,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[15],"tags":[747,778,754,779,780,781,782],"ppma_author":[2806],"class_list":["post-54368","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-poesia","tag-especial-de-lenguas-originarias","tag-gran-nayar","tag-migracion","tag-naayeri-2","tag-nayarit","tag-san-juan-corapan","tag-san-pedro-mezquital","infinite-scroll-item"],"acf":[],"authors":[{"term_id":2806,"user_id":0,"is_guest":1,"slug":"geovanny-chavez-zeferino","display_name":"Geovanny Chavez Zeferino","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/?s=96&d=blank&r=g","avatar_alt":"","avatar_decorative":"","author_category":"","first_name":"","last_name":"","user_url":"","job_title":"","description":"(1997). Ind\u00edgena n\u00e1ayeri, de la comunidad ind\u00edgena San Juan Corapan, Nayarit, M\u00e9xico. Es promotor de su lengua y cultura n\u00e1ayeri."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54368","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=54368"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54368\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":56978,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54368\/revisions\/56978"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/56775"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=54368"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=54368"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=54368"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/tierraadentro.fondodeculturaeconomica.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fppma_author&post=54368"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}