Yucatán

Portada de "La Travestiada", Yobaín Vázquez Bailón. Colección Tierra Adentro, FCE, 2025.

LA TRAVESTIADA

Yobaín Vázquez Bailón

PROGRESO 1 Canten, oh maricones, la gran redada del baile de los 41, redada que causó infinitos males a los invertidos y precipitó al exilio muchas almas valerosas de travestis, a quienes hizo presa de escarnios y pasto de humillaciones —cumplíase la voluntad de Porfirio Díaz— desde que los encontraron baile y baile en fiesta... Lee más

Ilustración realizada por Hilda Ferrer

Tinjoroch, la vuelta que no se acaba

Salomé RicaldeJanil Uc Tun

El tinjoroch es un juego tradicional de las infancias en Yucatán. Es un dispositivo hecho con una corcholata aplastada y un hilo de hamaca, o cáñamo, como le decimos en la península, que atraviesa su centro. La construcción es sencilla: se atraviesa un largo hilo en dos orificios previamente realizados en una corcholata aplastada, de... Lee más

Imagen recuperada de Flickr. (CC BY 2.0)

ÍICH’AKO’OB / UÑAS

A. Sasil Sanchez Chan

ÍICH’AKO’OB U yíich’akilo’ob in k’abe’ ts’o’ok u ka’anal u la’acht le oochelo’oba’, Máax beet u sip’tal tu ka’ap’éelal in wich. Walkila’, chéen u yelel in woot’el kin wu’uyik, tumen tu pak’ilo’ob xma’ u’uyajili’, júupen in ts’íibt u k’aaba’ob. Nich’kalen. Ma’ tin tsa’ayal in chukbes u yáakam le wíinkilal muukulo’oba’. Tu yáamil u yíich’akil in xts’íik... Lee más