Ancestros

Fotografía de Juan Kenwood, 2006. Recuperada de Flickr. CC BY-NC 2.0

Historia quemada, Día de luto y Blanca flor

Djongele S. Bokokó Boko

Historia quemada   A Max Liniger-Goumax, que encendió una vela sobre el oscuro rostro de Guinea Ecuatorial   Este fuego que mi cuerpo calentó antaño fuerza vital de mis ancestros, en sus llamas se consume la Historia de mi Pueblo, dolor y sangre. Como leño de árbol seco su humo negro tiñe rostros de narradores... Lee más

"Fogón", fotografía de Supayfotos/APEGA, 2016. Recuperada de Flickr. CC BY-NC-SA 2.0

TA JTENTIK SBIJIL JMUK’TOTIK JYAYATIK/ OLVIDAMOS LA SABIDURÍA DE LOS ABUELOS

Susi Bentzulul

Mu’yuk xa ta jve’tik chenek’ xchi’uk ixim: Lekil ve’liletik Ti ta sts’un jyayatik xchi’uk jmuk’totik. Ta xch’ay ta joltik li smu’il itajetik: Mu’yuk xa yik’ itaj ta sba k’ok. Mu’yuk xa k’usi oy ta yut ve’ebal. Mu’yuk xa ta xpaktinajik pat o’ntonal jyayatik. Mu’yuk lo’il ta jujun sob. Mu’yuk xa jk’eltik jmuk’totik ta sa’ik isak’... Lee más

Cuadro de estambreː arte del pueblo wixárika, fotografía de Juan Carlos Fonseca (CC BY-SA 4.0 DEED)

Titayari neti’ɨtɨa / Por qué escribo

Kɨpaima Norma Robles Carrillo

Nɨawari Nepɨnɨawa taniuki ma’eniɨriɨ kɨnikɨ wa’atɨ matɨari pɨtiwiye witarita. Xepɨpɨtsi ‘eekayari hapaɨ yemuritsie makaneika, tetexitsata meukakɨkaa naxi netenie mepɨnetsitawiri nemɨka niukukanikɨ. Ta niuki tawarí pɨka ‘umaweni nekaniuwetɨ nepɨka hayani. Teteexi nepɨkuyuitɨanɨ tɨrɨkaɨyemekɨ niuki ma ‘eniɨrikɨniki kemɨ’ane parewiya meme’a’iwawa. Tepu’uwani tekahayemamatɨ,ta nanayari tukari meuhane memɨ ka ha witekenikɨ tumuanari tsatapaitɨ tepatinexɨani tuutu mɨtiununuiwa hapaɨ Wirikuta mu... Lee más

Ilustración realizada por Mariana Martínez

¡Ili ji’ibäkel tsa’ixbä isik’iyob ja’!/La arena del río Tulijá

Canario de la Cruz

¡Ili ji’ibäkel tsa’ixbä isik’iyob ja’! ¡Ili ji’ibäkel tsa’ixbä isik’iyob ja’! Mi ibäch’ob ibä tyi iwi’tyak tye’. Che’ mi jkochel tyi ja’, jiñi baktyak, mi its’äpob ibä tyi kpächälel. Mi kp’ech kchikiñ. ¡Wulwulña tyi ty’añ kñojtye’elob tyi ityamlel ñoj ja!   La arena del río Tulijá ¡La arena del río Tulijá son huesos de ahogados! Se... Lee más

Ilustración realizada por Mariana Martínez.

Poetas en lenguas indígenas evocan la palabra sabia de sus pueblos

Susi Bentzulul

En el marco del Día Internacional de la Lengua Materna, y con el fin de difundir, visibilizar y promover la poesía escrita en las lenguas de México, me permito y tengo el honor de presentar las obras poéticas de 21 escritores en lenguas indígenas de nuestro país. Voces diversas, que con  sus versos y estrofas,... Lee más