Especial Lengua Materna
Tsätslel cha’añ ma’añik ñajäñtyel / Resistencia al olvido
Juana Karen Peñate Montejo
Tsätslel cha’añ ma’añik ñajäñtyel Aña’tyäñtytel yä’äch añ tyi uj tyi uj, añ ñajäñtyel ñäch’älbä mi ichaleñ tsäñsaya yik’oty ñajäñtyel k’uñtye’ wälwälñabä, mach juñlajalik isäkläñtyel weñlel, ka’bälob machbä añik ikisiñ mi ch’ämob, joñoñ mi kpekañkbäj ma’añik mikloty ñäch’tyälel kujil jiñi ik’yoch’añbä wolibä ityilel tyi chämel k’iñ, k’ixiñ ik’ ity’añob wolibä its’uytyälob tyi jajbotye’, ach’päk’añbä lum... Lee más
Tlan xaklixakgatlín / Podría contarte
Manuel Espinosa Sainos
Tlan xaklixakgatlín Tlan xaklixakgatlín lantla talakgxtamikán, tuntlanta tamaklakaskín chu lantla xlilhuwa lhkuyat talakaskín. Tlan xaklixakgatlín lantla chuwanít lapaxkit nkimakni’, lantla tlikgoy xpipilekg kkimpan. Tlan xaklixakgatlín lantla kilikaxyaway lekgokgot pa’pa, lantla stlan tamakgkatsí kkimaknikán akxní lakachín xasasti lekgokgot. Wampi kaxman nitlan wun chu takatsanawa klakgapas chu lantla kilimakgamakglhtinat lekgokgot wata katalakgapasa kmakgamakglhtinama. Podría contarte Podría... Lee más
Tëë ja o’ojkën yukwepy tyëjk’ayo’oy / La muerte es una mujer con rebozo
Diana Domínguez
Tëë ja o’ojkën yukwepy tyëjk’ayo’oy Näx mkaweeuuky ketee jam xux x’atan jekyë’p ëjts n’ejxn ku mejts mxeky jam tseenpatki’py tëë ëjts n’ejxn xë´n japom japom aya’aky mjënkon ¿ja tii ku mkitimy jä’äty? ¿Ja tii ku tëjk’ää xkitimyjënkexy? Näx tsëën pokx jamyët’äjtëk ëjts mejts tsyää kyaxi’iky pety mtsë’ëjkëp wa’ntejn x’ataty ku tëë mtu’utëkey ok wa’ntejn kajanaxy... Lee más
Ùnì yòò / Tres meses
Florentino Solano
ÙNÌ YÒÒ Té kèè ndi ñuu ndì ra kìndòò ndi ndiko ndi nùù ùnì kìì. Iin Kùiyà xìndee ndi Kuliacán, ùnì kùiyà Ñuu Ve’e Ná’un, ùvì kùiyà Uruápan, iin ña Ermosillo, ùxì iin ña San Kintín xí’ín ùvì kùiyà Oxnar. Ichí kùtù’và ñá lo’o sè’e yu kunu ñá xàni ña, té ndá nàmà ndi... Lee más
ÍICH’AKO’OB / UÑAS
A. Sasil Sanchez Chan
ÍICH’AKO’OB U yíich’akilo’ob in k’abe’ ts’o’ok u ka’anal u la’acht le oochelo’oba’, Máax beet u sip’tal tu ka’ap’éelal in wich. Walkila’, chéen u yelel in woot’el kin wu’uyik, tumen tu pak’ilo’ob xma’ u’uyajili’, júupen in ts’íibt u k’aaba’ob. Nich’kalen. Ma’ tin tsa’ayal in chukbes u yáakam le wíinkilal muukulo’oba’. Tu yáamil u yíich’akil in xts’íik... Lee más
ÄJ SIJS/ MI CUERPO
Lyz Sáenz
ÄJ SIJS tiajk wo’mu pistinis pyuj te’ yäjkpä tzu’is wyiränhomo. Mpijkpa äj tzejk anhäpya mäjapä tzaräjk ijtpamä mumu jamaram yäti matzaste nyose’sera’mpä Taksipä, äj u’ka’is kietpa tzajp äjtzi ampatzi ne tzyiotupä jama. Mejspa sänhpapä tuku. Wo’mpa te’ jama atzykäsi MI CUERPO germina ceibas en los titilantes ojos de la noche. Toco mi vientre... Lee más
Wáa ka béeytale’… / Y si puedes…
Ya’ax Ts’unu’un
Wáa ka béeytale’… Kin káantik tu yóok’lal ba’ax ts’o’ok in káantike’ wáa le ken in paktech ka wilik kin wéensik in paakat wáa kin kaxantik wáa ba’ax máaktsil oochelil te’ej múuyalo’obo’ Wáa jump’éel tuunich utia’al in kóocha’at te’ej lu’umo’ ma’ a k’áatik mixba’al mix a wa’alik mixba’al chen na’ate’ jach ti’ le súuktil je’elo’ a... Lee más
Ka’ányu tsi mee/ Soliloquio
Celerina Sánchez
Ka’ányu tsi mee nchéetà yoo núù nuú inga ntsiduniyu tàà ndakasi tsikuaá nuí ràà ndaníyu nuú ndua nikanchíi-yoo sa’í naa kunché mancha màà iniyu ña’a ñaa sa’a tono kachi ichiyu tachi ki’vi màà iniyu vii ya’í nuú +in nuú nâ’à kandiso níí rìì kuee nikútà ndi’í maana núù ndadukú ndúchayu nuú kandi nikanchíi... Lee más
Michomej / Gatos
Martín Tonalmeyotl
Michomej Tekuanyolkatsitsintin uan tekitsajtsej tlayoua. Uan tetlachaltsiaj inka inkonetsajtsilio kuak yetixtok kochistle. Uan uanotlajkalej ipan laminajkajle ken kana tikijtosia okintlalilijkej para ompa manouisokikan. Notajtsin kijtoua: —Maijke xkinkauile kanpa ipan intsajtsilio techiliaj tla yaka yemikis noso tlinon yeuajlo toyakapan— Nikneke nikasojkamatis notajtsin maske tej melauak yonechkuaxotlaltijkej niman xnimate kenejke, nikontilana nocharpe niman sesentemej nikinuaxinia ika... Lee más
Akin uetska satepa / El que ríe al último
Sixto Cabrera González
Akin uetska satepa Achi kuali uetska. Nej, ni yol cho ka tok. El que ríe al último. Ríe mejor. Yo, estoy llo ran do. TLAIXPANYOTL Se Ejekatl noixko kipepetsoua. Ome Tej timo ajuiakneloua tlen ika nej notlakayo. Eyi Yej siuatl nech momamaltia. PRESENCIA l El... Lee más
Yiki kuñu koyo / Cuerpos vacíos
Nadia López García
Yiki kuñu koyo Chi kukana ini koo vichi, kakana ini kiti yata chayika kuni kusu. Kuu kanaxin ni’in ta so´o ra ka’nda ini. Cuerpos vacíos Porque la tristeza no es de ahora, es un animal viejo con el que nos obligaron a dormir. Hay gritos tan mudos que nos ensordecen y nos rompen... Lee más



